طراحی الگوی آموزش موقعیت‌محور مدیریت تعارض در دروس معارف اسلامی دانشجومعلمان: تلفیق مدل توماس–کیلمن با آموزه‌های قرآنی و روایی
کد مقاله : 1111-6THEOCONF
نویسندگان
عیسی علیزاده منامن *
استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران. Assistant Professor, Department of Teaching Islamic Studies, Farhangian University, P.O. Box 889-14665, Tehran, Iran
چکیده مقاله
هدف: آموزش معارف اسلامی در تربیت معلم زمانی به شایستگی حرفه‌ای پیوند می‌خورد که دانشجومعلم بتواند از مبانی اخلاقی در داوری درباره موقعیت‌های واقعی مدرسه بهره گیرد. مدیریت تعارض از جمله این موقعیت‌هاست؛ اما توصیه‌های کلی به مدارا و گذشت، بدون توجه به حقوق ذی‌نفعان و تنوع راهبردها، کفایت نمی‌کند. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگویی موقعیت‌محور برای آموزش مدیریت تعارض در دروس معارف اسلامی دانشجومعلمان انجام شد.
روش: این پژوهش کیفی مبتنی بر تحلیل اسنادی و طراحی مفهومیـ‌آموزشی است. پیکره هدفمند شامل مدل توماس–کیلمن، منابع قرآنی و روایی (عدالت، شورا، تعاون، حلم و اصلاح ذات‌البین)، سند تحول بنیادین و پژوهش‌های مرتبط بود. داده‌ها در سه سطح «توصیف رفتار»، «داوری هنجاری» و «کنش آموزشی» تحلیل و به اهداف یادگیری، موقعیت‌های تمرینی و شاخص‌های ارزشیابی تبدیل شدند.
یافته‌ها: الگوی حاصل شامل شش مرحله است: تشخیص موقعیت، تحلیل حقوق و منافع، شناسایی سبک رفتاری، سنجش قرآنی و اخلاقی، تمرین تصمیم و گفتگو، و بازاندیشی و ارزشیابی. برای عملیاتی‌سازی، یک بسته آموزشی شش‌جلسه‌ای، ماتریس تطبیقی سبک‌ها، سه سناریوی کاربردی و سنجه تحلیلی چهارسطحی تدوین شد. در این الگو، میانجی‌گری نقشی مستقل از سبک همکاری دارد و هیچ سبکی ذاتاً فضیلت یا رذیلت دانسته نمی‌شود.
نتیجه‌گیری: این الگو آموزش اخلاق اسلامی را از انتقال گزاره‌ها به تمرین داوری حرفه‌ای ارتقا می‌دهد؛ هرچند اثربخشی و اعتبارسنجی آن نیازمند ارزیابی میدانی است.
کلیدواژه ها
آموزش الهیات؛ معارف اسلامی؛ مدیریت تعارض؛ یادگیری موقعیت‌محور؛ دانشجومعلمان؛ توماس–کیلمن؛ تربیت حرفه‌ای.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی