آموزش معنا و هویت حرفه‌ای دانشجومعلمان با تکیه بر آموزه‌های قرآنی خانواده: طراحی چارچوبی تربیتی برای دروس معارف اسلامی
پذیرفته شده برای ارائه شفاهی
کد مقاله : 1118-6THEOCONF
نویسندگان
1استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان گیلان
2استادیار گروه آموزش معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان گیلان
چکیده
هدف پژوهش حاضر، طراحی چارچوبی برای آموزش تأملیِ معنای معلمی و هویت حرفه‌ای دانشجومعلمان در دروس معارف اسلامی با بهره‌گیری از آموزه‌های قرآنی مرتبط با خانواده است. مسئله اصلی آن است که مباحث خانواده در آموزش معارف اسلامی غالباً در سطح تبیین احکام و ارزش‌های زندگی خانوادگی باقی می‌مانند و نسبت آن‌ها با خودفهمی حرفه‌ای، مسئولیت تربیتی و تصمیم‌گیری اخلاقی دانشجومعلم کمتر به صورت فعالیت آموزشیِ سنجش‌پذیر صورت‌بندی می‌شود. پژوهش از نوع کیفیِ اسنادی و ناظر به طراحی مفهومی ـ آموزشی است. واحد تحلیل، دلالت‌های مستقیم آیات منتخب و ظرفیت‌های استنباطی آن‌ها برای آموزش هویت حرفه‌ای است؛ مواد اصلی، آیات روم/۲۱، تحریم/۶، لقمان/۱۳ـ۱۹ و فرقان/۷۴ و آیات تکمیلی، همراه با منابع تفسیری و ادبیات منتخب هویت حرفه‌ای معلم‌اند. تحلیل با تفکیک سه سطح «مفاد متن دینی»، «اصل تربیتیِ استنباط‌شده» و «کاربست پیشنهادی در کلاس» سامان یافته است. حاصل پژوهش، صورت‌بندی چهار مؤلفه به‌هم‌پیوسته شامل تعلق و حمایت، جهت‌گیری ارزشی، مسئولیت و عاملیت تربیتی، و گفت‌وگو و بازاندیشی است. بر این اساس، چرخه شش‌مرحله‌ای «مواجهه با موقعیت، خوانش متن، گفت‌وگوی انتقادی، بازسازی معنای حرفه‌ای، تصمیم و کنش تربیتی، و بازاندیشی و ارزشیابی» طراحی و در قالب برنامه شش‌جلسه‌ای، موقعیت‌های آموزشی و سنجه تحلیلی پیشنهاد شده است. یافته‌ها ماهیت طراحی دارند و به معنای اثبات رابطه علّی میان کیفیت خانواده و هویت حرفه‌ای، یا تأیید تجربی اثربخشی الگو نیستند. چارچوب پیشنهادی می‌تواند مبنایی برای تدوین محتوای دروس معارف اسلامی و پژوهش‌های بعدیِ اعتبارسنجی و اجرای آموزشی باشد.
کلیدواژه ها