«اصول آموزشی مستنبط از قرآن و سیرۀ معصومین؛ چارچوبی برای تحول در روش‌های تدریس معاصر»
پذیرفته شده برای ارائه شفاهی
کد مقاله : 1035-6THEOCONF (R1)
نویسندگان
عضو هیئت علمی دانشگاه اراک
چکیده
آموزش الهیات در نظام تعلیم‌وتربیت رسمی ایران، با وجود غنای محتوایی، از ناکارآمدی روش‌های تدریس رنج می‌برد. این پژوهش با هدف استنباط اصول آموزشی از قرآن کریم و سیرۀ معصومین(ع) و ارائۀ چارچوبی برای تحول در روش‌های تدریس معاصر انجام شده است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد اجتهادی‑استنباطی است و جامعۀ مورد مطالعه، آیات تربیتی قرآن و گزارش‌های معتبر تاریخی‑حدیثی از سیرۀ پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) می‌باشد. یافته‌ها حاکی از استخراج هفت اصل کلیدی است: تدریج، محبت و مدارا، پرسش‌گری و تفکر، تنوع روش‌ها بر اساس تفاوت‌های فردی، توجه به فطرت و استعدادها، الگوسازی عملی، و تکریم و کرامت‌مدارانۀ مخاطب. در ادامه، هر اصل با رویکردهای نوین تدریس (همچون یادگیری مشارکتی، حل‌مسئله، روایت‌پردازی، یادگیری مبتنی بر پروژه و تدریس سقراطی) تطبیق داده شده و چارچوبی عملیاتی برای کلاس‌های الهیات ارائه گردیده است. تحلیل تطبیقی این اصول با نظریه‌های معاصر (برونر، بندورا، گاردنر، فریره و...) نشان می‌دهد این اصول با یافته‌های روان‌شناسی تربیتی هم‌سو هستند. نتایج نشان می‌دهد بازگشت به اصول آموزشی منبعث از قرآن و سیره، با ماهیت دینی آموزش الهیات همخوانی کامل دارد و می‌تواند کارایی آن را در تعلیم‌وتربیت تمام‌ساحتی افزایش دهد. چالش‌های اجرای این چارچوب شامل موانع ساختاری، ضعف توانمندسازی معلمان و کمبود زمان آموزشی است که برای رفع آن‌ها پیشنهادهایی ارائه شده است.
کلیدواژه ها