از منبر تا صفحه‌نمایش: شبکه‌های اجتماعی و چالش اعتماد دینی
پذیرفته شده برای ارائه شفاهی
کد مقاله : 1027-6THEOCONF (R2)
نویسندگان
1فارغ‌التحصیل کارشناسی آموزش ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان (پردیس شهید پاکنژاد) یزد، ایران
2گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی889-14665، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش با هدف تبیین چگونگی جابه‌جایی مرجعیت دینی از فضای سنتی به بستر شبکه‌های اجتماعی و تحلیل پیامدهای این جابه‌جایی بر اعتماد دینی مخاطبان انجام شده است. مسئله‌ی اصلی، فروپاشی تدریجی انحصار نهادهای دینی رسمی بر تولید و توزیع معرفت دینی و جایگزینی معیارهای نهادی اعتبار با معیارهایی چون مهارت ارتباطی، جذابیت بصری و بازخورد الگوریتمی است. برای پاسخ به این مسئله، با رویکرد کیفی و از نوع تحلیل اسنادی-تطبیقی، مجموعه‌ای از پژوهش‌های علمی منتشرشده در بازه‌ی سال‌های اخیر در نشریات معتبر بین‌المللی حوزه‌ی دین دیجیتال، رسانه و جامعه‌شناسی ارتباطات گردآوری و بر اساس مؤلفه‌هایی نظیر منبع اقتدار، سازوکار اعتمادسازی، نقش الگوریتم و پیامد اجتماعی مقایسه شدند. نتایج تحلیل نشان می‌دهد اقتدار دینی در فضای دیجیتال دیگر برآمده از جایگاه نهادی به‌تنهایی نیست، بلکه ترکیبی هیبریدی از سرمایه‌ی نمادین دیجیتال، مهارت روایت‌گری و اعتبار سنتی است؛ ترکیبی که هم دسترسی مخاطبان به آموزه‌های دینی را گسترش داده و هم زمینه‌ساز رواج اطلاعات نادرست دینی و کاهش اعتماد اجتماعی شده است. بر پایه‌ی این یافته‌ها، الگویی پیشنهادی متشکل از سوادرسانه‌ای دینی، اعتبارسنجی تولیدکنندگان محتوا و حضور فعال نهادهای رسمی در پلتفرم‌ها ارائه شده است که می‌تواند مسیر بازسازی اعتماد دینی را در بستر رسانه‌های نوین هموار سازد.
کلیدواژه ها