جایگاه بیهقی در تاریخ ایران : رقابت بی پایان تاریخ و ادبیات
پذیرفته شده برای ارائه شفاهی
کد مقاله : 1081-6THEOCONF
نویسندگان
دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ارومیه
چکیده
ابوالفضل بیهقی در تاریخ اندیشه و نگارش ایران، چهره‌ای یگانه است که اثرش، تاریخ بیهقی، نه در زمره صرفاً تواریخ رسمی و نه در شمار قصه‌های محض، بلکه در نقطه تلاقی شکوهمند تاریخ و ادبیات جای دارد. این اثر گرانسنگ که به شرح رویدادهای عصر غزنویان می‌پردازد، فراتر از یک گزارش ساده از جنگ‌ها و سیاست‌ها، به کندوکاو در لایه‌های پنهان روان آدمی و پیچیدگی‌های مناسبات قدرت می‌پردازد. رقابت میان تاریخ و ادبیات در این متن، رقابتی سازنده و مکمل است. از سویی، بیهقی با تکیه بر اسناد معتبر، مشاهده مستقیم و نقد منصفانه وقایع، پایه‌های تاریخ‌نگاری علمی و نقادانه را در ایران استوار می‌کند و به عنوان یک مورخ دقیق، به ثبت حقایق می‌پردازد. از سویی دیگر، نثر مسجع و آهنگین، صحنه‌پردازی‌های زنده، دیالوگ‌های دراماتیک و شخصیت‌های چندبعدی او، کتاب را به رمانی حماسی و روان‌شناسانه بدل می‌سازد که ذوق ادیبان را نوازش می‌دهد. این دوگانگی، سهمگین‌ترین پرسش را در باب چیستی حقیقت تاریخی مطرح می‌کند. بیهقی با این شیوه بدیع نشان می‌دهد که درک واقعیت، بدون هنر روایت، ناقص و نارساست. بدین ترتیب، جایگاه او در تاریخ ایران منحصر به فرد است؛ او نه فقط مورخ دربار غزنه که ادیبی بزرگ و فیلسوفی اجتماعی است که قرن‌ها پیش، پل مستحکمی میان دانش تاریخ و هنر ادبیات بنا نهاد و الگویی ماندگار برای نسل‌های آینده آفرید
کلیدواژه ها