الگوی قرآنی تربیت جهادی و دلالت‌های آن برای آموزش الهیات

پذیرفته شده برای پوستر

کد مقاله : 1074-6THEOCONF (R1)

گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665 تهران، ایران

آموزش الهیات، هنگامی می‌تواند در تحقق اهداف تعلیم و تربیت اسلامی نقش مؤثری ایفا کند که از انتقال صرف مفاهیم دینی فراتر رفته و زمینه شکل‌گیری انسان مؤمن، بصیر، پایدار و مسئول را فراهم سازد. قرآن کریم با طرح مفاهیمی همچون یقین، ربط قلب، صبر، ثبات قدم، جهاد، توکل، استقامت و تمکین، ظرفیت ارائه الگویی برای چنین تربیتی را داراست. پژوهش حاضر با هدف استخراج و تبیین الگوی قرآنی تربیت جهادی و بررسی دلالت‌های آن برای آموزش الهیات انجام شده است. پژوهش با رویکرد کیفی و تحلیل نظام‌مند آیات قرآن کریم انجام گرفت. در این فرایند، ۸۵۳ آیه بر اساس هشت ریشه قرآنی شناسایی و پس از پالایش، ۲۱۱ آیه مرتبط با تربیت جهادی انتخاب و تحلیل شد. مفاهیم حاصل در پنج مؤلفه اصلی سازمان‌دهی شدند: «بصیرت و یقین» به‌عنوان زیرساخت شناختی، «ربط قلب و مقاومت روانی» به‌عنوان زیرساخت عاطفی، «ثبات قدم و مصابره» به‌عنوان زیرساخت رفتاری، «مرابطه و جهاد کبیر» به‌عنوان عرصه اجتماعی و فرهنگی، و «تمکین و استخلاف» به‌عنوان افق غایی تربیت جهادی. در این الگو، توکل پشتوانه معنوی کنش مقاومتی است. بر اساس یافته‌ها، تربیت جهادی فرایندی پیوسته است که از بصیرت و یقین آغاز می‌شود، با استحکام عاطفی و پایداری رفتاری تداوم می‌یابد و در عرصه اجتماعی به کنش مسئولانه می‌انجامد. این الگو می‌تواند در بازاندیشی اهداف، محتوا، روش‌های یاددهی ـ یادگیری و شایستگی‌های معلم الهیات مورد استفاده قرار گیرد.

تربیت جهادی؛ قرآن کریم؛ آموزش الهیات؛ جهاد کبیر؛ تربیت دینی