تطبیق الگوهای تربیتی داستان حضرت موسی (ع) با رویکرد موقعیت‌محوری در آموزش توحیدی
پذیرفته شده برای ارائه شفاهی
کد مقاله : 1072-6THEOCONF (R1)
نویسندگان
1دانشجو معلم
2استادیار گروه الهیات دانشگاه فرهنگیان پردیس زینبیه تهران، ایران.
چکیده
تربیت توحیدی به‌عنوان زیربنای نظام تعلیم و تربیت اسلامی، نیازمند روش‌هایی است که بتواند مفاهیم انتزاعی توحید را به‌صورت عینی به مخاطبان انتقال دهد. پژوهش حاضر با هدف تطبیق الگوهای تربیتی داستان حضرت موسی (ع) با رویکرد موقعیت‌محوری در قرآن انجام شده است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار است و جامعه‌ی آن را آیات مرتبط با داستان حضرت موسی (ع) در قرآن کریم و تفاسیر معتبر تشکیل می‌دهد. نمونه‌ی پژوهش شامل شش موقعیت کلیدی از زندگی آن حضرت است که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند از نوع حداکثر تنوع انتخاب شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که داستان حضرت موسی (ع) مشتمل بر موقعیت‌های کلیدی تربیتی است که هر یک، الگوی رفتاری متناسب با ویژگی‌های موقعیتی خاص خود را به‌کار گرفته است. این الگوها با مؤلفه‌های هشت‌گانه‌ی رویکرد موقعیت‌محوری (زمانی، مکانی، تعاملی، روانی، فرهنگی، عاطفی، معرفتی و ارتباطی) انطباق کامل دارند. پنج الگوی تربیتی تکرارشونده شامل «مواجهه‌ی مستقیم»، «طراحی پنهان»، «تدریج و زمان‌بندی»، «تغییر بستر» و «بازگشت به اصل» از تحلیل موقعیت‌ها استخراج شد که در این میان، «مواجهه‌ی مستقیم» با ۶۶/۶ درصد، پرکاربردترین الگوی تربیتی شناخته شد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که آموزش توحید زمانی اثربخش خواهد بود که متناسب با موقعیت‌های واقعی مخاطب طراحی شود و «تشخیص موقعیت» به‌عنوان یک مهارت کلیدی به متربی آموزش داده شود. این پژوهش دلالت‌های کاربردی مهمی برای نظام تعلیم و تربیت اسلامی، به‌ویژه در تربیت معلمان موقعیت‌شناس در دانشگاه فرهنگیان، به همراه دارد و می‌تواند به‌عنوان چارچوبی برای بازطراحی برنامه‌های درسی تربیت دینی و آموزش توحیدی مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه ها