تبرج دیجیتال؛ از خودارائه‌گری تا نمایش توجه‌محور: یک تحلیل تربیتی بر پایه آموزه‌های اسلامی
پذیرفته شده برای پوستر
کد مقاله : 1037-6THEOCONF
نویسندگان
1دانشجوی کارشناسی ارشد الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
3استادیار، گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
چکیده
گسترش شبکه‌های اجتماعی، ارائه خود را از یک کنش ارتباطی محدود به فرایندی مستمر برای مدیریت تصویر فرد در برابر مخاطبان تبدیل کرده است. در این محیط، مسئله تنها این نیست که فرد چه چیزی از خود نشان می‌دهد، بلکه میزان تأثیرپذیری این نمایش از جلب توجه و تأیید دیگران نیز اهمیت دارد. پژوهش حاضر با هدف تبیین تربیتی مفهوم «تبرج دیجیتال» و تمایز آن از خودارائه‌گری متعارف، با تکیه بر آموزه‌های اسلامی انجام شد. پژوهش از نظر هدف بنیادی و از نظر رویکرد کیفی است و داده‌های آن با روش کتابخانه‌ای و اسنادی گردآوری و با تحلیل مضمون شش‌مرحله‌ای براون و کالرک بررسی شد. پیکره نهایی شامل ۹۶ منبع دینی و علمی بود که از آن ۴۳۲ واحد معنایی استخراج و در قالب ۷۴ کد نهایی، ۲۴ زیرمضمون و ۸ مضمون اصلی سازماندهی شد. یافته‌ها نشان داد تبرج دیجیتال را نمی‌توان با یک تصویر، نوع پوشش یا اصل حضور در شبکه اجتماعی تعریف کرد؛ بلکه جلب توجه، برجسته‌سازی هدفمند ظاهر یا سبک زندگی، تکرار نمایش، وابستگی به بازخورد و ناسازگاری با حیا، عفت و کرامت در تشخیص آن نقش دارند. همچنین نیاز به تأیید، مقایسه اجتماعی، الگوبرداری، اقتصاد توجه و سازوکارهای پلتفرمی در بازتولید رفتار نمایشی دخیل‌اند. نتیجه آنکه خودارائه‌گری زمانی به مسئله تربیتی تبدیل می‌شود که «ارائه خود» جای خود را به «ساختن خود برای دیده‌شدن» بدهد؛ ازاین‌رو، مداخله تربیتی باید بر خودکنترلی، سواد رسانه‌ای، هویت باثبات، گفت‌وگوی خانوادگی و تربیت اخلاقی در فضای دیجیتال متمرکز شود.
کلیدواژه ها