مقایسه دیدگاه سازنده‌گرایی با اندیشه صدرایی
پذیرفته شده برای ارائه شفاهی
کد مقاله : 1075-6THEOCONF
نویسندگان
استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان
چکیده
مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی ـ مقایسه‌ای، چیستی یادگیری را از دیدگاه روان‌شناسان سازنده‌گرا و حکمت متعالیه ملاصدرا بررسی می‌کند. در سازنده‌گرایی، یادگیری فرایندی فعالانه است که یادگیرنده بر پایه تجارب، پیش‌دانسته‌ها، تفسیرهای شخصی و بافت اجتماعی، دانش را خود می‌سازد؛ ازاین‌رو دانش به‌طور کامل قابل انتقال به دیگری نیست و معلم نقش راهنما، تسهیل‌گر و یاور را دارد. این رویکرد شاخه‌های درون‌زاد یا شناختی، برون‌زاد، اجتماعی یا دیالکتیکی و رادیکال را دربر می‌گیرد. در مقابل، ملاصدرا یادگیری را از سنخ وجود و حرکت جوهری نفس می‌داند که با اتحاد عاقل و معقول و افاضه عقل فعال، به تحول و اشتداد وجودی یادگیرنده می‌انجامد. یادگیری در این نگاه مراتب حس، خیال و عقل را طی می‌کند و معلم تنها علت معدّ و زمینه‌ساز آفرینش معرفت است. مقاله سپس این دو دیدگاه را در سه محور مقایسه می‌کند: نقش اساسی حس و تجربه در آغاز شناخت؛ چالش نسبی‌گرایی در سازنده‌گرایی رادیکال در برابر واقعیت‌گرایی و ارزش‌محوری صدرایی؛ و توقف‌پذیری شناخت در سازنده‌گرایی در برابر نامتناهی بودن سیر معرفت و وجود در حکمت صدرایی. نتیجه آنکه هر دو بر فعال بودن یادگیرنده و اهمیت تجربه تأکید دارند، اما حکمت صدرایی افزون بر آن، یادگیری را فرایندی وجودی، اخلاقی و استکمالی می‌داند.
کلیدواژه ها