چالش‌ها و فرصت‌های اخلاقی کاربست هوش مصنوعی در آموزش الهیات تحلیلی مبتنی بر نظریه‌ی مسئولیت‌پذیری اخلاقی
پذیرفته شده برای ارائه شفاهی
کد مقاله : 1008-6THEOCONF
نویسندگان
1گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان،صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران.
2گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
3گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
چکیده
کاربستِ هوش مصنوعی در حوزه‌ی علومِ دینی و به‌ویژه آموزشِ الهیات، اگرچه با ظرفیت‌هایِ چشمگیری برای ارتقایِ کمی و کیفیِ این حوزه همراه است، اما در عینِ حال، چالش‌هایِ اخلاقی و معرفتیِ جدی و بعضاً پیچیده‌ای را نیز پیشِ رویِ پژوهشگران، برنامه‌ریزانِ آموزشی و سیاست‌گذارانِ فرهنگی قرار داده است که تاکنون کمتر به‌صورتِ منظم و با اتکا به یک چارچوبِ نظریِ مشخص، موردِ واکاوی قرار گرفته‌اند. هدفِ پژوهشِ حاضر شناسایی و دسته‌بندیِ مهم‌ترینِ این چالش‌ها و نیز ترسیمِ فرصت‌هایِ پیشِ رویِ این حوزه، در چارچوبِ نظریه‌یِ «مسئولیت‌پذیریِ اخلاقی در کاربستِ فناوری‌هایِ نوین» است. یافته‌هایِ پژوهش نشان می‌دهد که از مجموعِ ۴۸ گزاره‌یِ استخراج‌شده، ۲۹ گزاره (4/60 درصد) به چالش‌ها و ۱۹ گزاره (6/39 درصد) به فرصت‌ها اختصاص دارد و بیشترین فراوانیِ چالش‌ها، به ترتیب، مربوط به «خطرِ تحریفِ معنا» (۹ مورد) و «سوگیریِ الگوریتمی» (۸ مورد) و بیشترین فراوانیِ فرصت‌ها، مربوط به «تحکیمِ فهم و پژوهشِ دینی» (۸ مورد) و «احترام به کرامتِ انسانی» (۶ مورد) است. بر اساسِ یافته‌ها، چهار رکنِ اصلیِ نظریه‌یِ مسئولیت‌پذیریِ اخلاقی یعنی شفافیت، عدالت، کرامتِ انسانی و پرهیز از تحریفِ معنا، به‌عنوان چارچوبی کارآمد برای تحلیلِ منظم چالش‌ها و طراحیِ راهبردهایِ عملی در حوزه‌یِ آموزشِ الهیات، قابلِ بهره‌برداری هستند و از این‌رو، پژوهشِ حاضر با ارائه‌یِ یک مدلِ تحلیلیِ منسجم، به غنایِ ادبیاتِ علمیِ این حوزه و نیز به سیاست‌گذاریِ فرهنگیِ مبتنی بر ارزش‌هایِ اسلامی-ایرانی، یاری می‌رساند.
کلیدواژه ها